„Kto nie pamięta historii,
skazany jest na jej ponowne przeżycie.”
George Santayana
Czwartkowy poranek 5 czerwca zaczął się zupełnie zwyczajnie. Lekko senni, odrobinę zmęczeni kończącym się już rokiem szkolnym i codziennymi obowiązkami, uczniowie klas VIII ze szkół z terenu gminy Magnuszew: Przydworzyc, Rozniszewa, Chmielewa oraz Mniszewa, w towarzystwie Burmistrza Magnuszewa Pana Wojciecha Wachnika, radnego Rady Miejskiej w Magnuszewie Pana Michała Domagały oraz nauczycieli wyjechała na spotkanie z historią do Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau.
Auschwitz-Birkenau to największy nazistowski obóz koncentracyjny i obóz zagłady. W większości trafiali do niego Żydzi, ale również Romowie, Rosjanie i Polacy, początkowo tzw. inteligencja, później ludzie różnych profesji, wykształcenia i stanu majątkowego. Początki obozu sięgają jeszcze roku 1939, kiedy podjęto decyzję o wybraniu Auschwitz właśnie na miejsce obozu. Tak naprawdę Auschwitz to obóz pracy, więzienie, a jego druga część – Birkenau to miejsce zagłady, w którym podczas funkcjonowania obozu, to jest do stycznia 1945 r. życie straciło ponad milion ludzi.
Auschwitz-Birkenau jako jedyny obóz zagłady został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO – poniekąd w imieniu wszystkich innych miejsc ludobójstwa.
Muzeum Auschwitz-Birkenau jest jednak miejscem, którego zwiedzanie zawsze jest wyjątkowe i nikogo nie pozostawia bez refleksji. Bo Auschwitz-Birkenau to nie tylko największy obóz koncentracyjny i obóz zagłady. Jeśli powiemy tylko, że to miejsce holocaustu i martyrologii narodu żydowskiego, to powiemy zdecydowanie za mało. Bo Auschwitz-Birkenau to przede wszystkim miejsce rodzinnych tragedii, smutku, bólu, niepewności jutra. To miejsce dramatycznych rozstań, patrzenia śmierci prosto w twarz, ale też i niesamowitej chęci życia.
Po obozie młodzież i opiekunów oprowadzała pani przewodnik, która w wyjątkowy sposób opowiadała historię więźniów i obozu. Swoje opowieści opierała na wspomnieniach świadków wydarzeń, które jak sama podkreślała dla niej są niezwykle cenne, bo są historią prawdziwą i historią przepełnioną ludzkimi dramatami.
W pamięci naszych uczniów wyjątkowo zapadła opowieść o małej dziewczynce, która wraz ze swoją mamą mieszkała w barakach w Birkenau. Jak opowiadała pani przewodnik była to historia codziennego, radosnego uśmiechu, który witał młodą kobietę – Żydówkę, gdy ta wracała po dniu pełnym katorżniczej pracy i matki, która uśmiechała się do swojej córki, by życiu w piekle nadać choć odrobinkę radości. Pewnego dnia uśmiech mamy był jednak inny. Mama wróciła do swojej córki, do baraku, ale wiedziała, że jest to już jej ostatni powrót i ostatni uśmiech swojej ukochanej córeczki, który zobaczyła. Wiedziała, że następnego dnia straci życie w komorze gazowej.
Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau to bogactwo historii i wspomnień. Tunel Pamięci, brama wejściowa z ironicznym napisem w języku niemieckim: „Arbeit macht frei”, Blok 10, Ściana Straceń, rampa selekcji, wagony, którymi przywożono więźniów do obozu, baraki, komora gazowa i krematoria, a także rzeczy osobiste więźniów przypominają ogrom niesprawiedliwości, ludzkich cierpień i przestrzegają przed okrucieństwem wojny.
Kilka godzin spędzone w Muzeum Pamięci było z pewnością wyjątkowe. Była to niezwykle ważna lekcja pamięci i refleksji nad wartością ludzkiego życia, godności oraz potrzebą budowania świata wolnego od nienawiści. Otrzymaliśmy dobitny dowód na to, że życie człowieka jest wartością najcenniejszą i zawsze powinniśmy starać się o nie walczyć. Szczególnie warto uświadamiać to młodym ludziom, bo to oni będą w przyszłości kształtować historię.
Serdeczne podziękowania kierujemy do Pana Wojciecha Wachnika – Burmistrza Magnuszewa za życzliwość, wsparcie oraz gotowość do bycia z nami w tak ważnych chwilach.
Pańska obecność i wspólne przeżywanie tej wyjątkowej inicjatywy miały dla nas szczególne znaczenie. Dziękujemy za czas, uwagę i wspólną refleksję.
Dziękujemy również pani Annie Kucharskiej, Dyrektor Szkoły Podstawowej w Mniszewie, za zaangażowanie, troskę o rozwój uczniów oraz organizację wyjazdu edukacyjnego do Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz wszystkim opiekunom za troskę i wsparcie podczas podróży.
Dzięki tej cennej inicjatywie młodzież miała okazję poznać trudną, ale ważną część historii, ucząc się empatii, szacunku i odpowiedzialności. Wyjazd pozostawił głębokie wrażenie w sercach uczestników i z pewnością przyczynił się do budowania postaw obywatelskich oraz kształtowania pamięci historycznej.
Dziękujemy za stworzenie przestrzeni do tak wartościowej refleksji i edukacji.
Daniel Jakubiak
